Kulinariniai prisiminimai – nauja egodokumentų rūšis? Paschalio Radolinskio raštai (apie 1823)
Šiame straipsnyje nagrinėjamas specifinis egodokumentų tipas, kuriame daugiausia dėmesio skiriama maistui, maisto gaminimui ir skonio patirčiai. Jame nagrinėjami rankraštiniai receptai, kuriuose užfiksuota asmeninė patirtis ir kurie dažnai pasirodo kitų egodokumentų, tokių kaip prancūziški livres de raison ir lenkiški silvae rerum, puslapiuose. Taip pat minimi „kulinariniai dienoraščiai“, kurie jau sulaukė mokslininkų susidomėjimo keliose šalyse kaip literatūros, rašymo ir komunikacijos istorijos šaltiniai.
Straipsnyje analizuojami du Didžiosios Lenkijos didiko Paschalio Radolińskio rankraščiai: receptų rinkinys ir kulinarinis dienoraštis. Dienoraštyje maistas vaidina pagrindinį vaidmenį kasdieniame gyvenime, tarnauja kaip priemonė emocijoms reikšti, santykiams tyrinėti ir perteikti autoriaus požiūrį į pasaulį. Straipsnyje tekstas interpretuojamas taikant kultūrinės maisto istorijos ir kulinarinio rašymo istorijos sąvokas ir metodus.
1. ALBALA, Ken. Culinary history. In: ALBALA, Ken, ed. Routledge International Handbook of Food Studies. London; New York: Routledge, 2013, p. 114–121. ISBN 9780415782647. DOI: 10.4324/9780203819227-12.
2. Archiwum Państwowe w Poznaniu (APP), Majątek Jarocin – Radolińscy: Papiery Paschalisa Radolińskiego. Notatki i opinie o kucharzu i parobkach, sygn. 3975.
3. Archiwum Państwowe w Poznaniu (APP), Majątek Jarocin – Radolińscy: Papiery Paschalisa Radolińskiego. Przepisy kucharskie, sygn. 3974.
4. Archiwum Państwowe w Poznaniu (APP), Majątek Jarocin – Radolińscy: Papiery Paschalisa Radolińskiego. Różne modlitwy, sygn. 3976.
5. ARON, Jean-Paul. Le mangeur du XIXe siècle: une folie bourgeoise: la nourriture. Paris: Robert Laffont, 1973. 365 p., [16] p. ill.
6. AYMARD, Maurice. Pour l’histoire de l’alimentation: quelques remarques de méthode. Annales. Économies, Sociétés, Civilisations, 1975, vol. 30, no. 2–3, p. 431–444. DOI: 10.3406/ahess.1975.293616.
7. BRAUDEL, Fernand. Alimentation et catégories de l’histoire. Annales. Économies, Sociétés, Civilisations, 1961, vol. 16, no. 4, p. 723–728. Access through Internet: <https://www.persee.fr/doc/ahess_0395-2649_1961_num_16_4_421725>.
8. CASHMAN, Dorothy. An Investigation of Irish Culinary History Through Manuscript Cookbooks, with Particular Reference to the Gentry of County Kilkenny (1714–1830). PhD thesis. Dublin Institute of Technology. Dublin, 2016. 288 p. Access through Internet: <https://arrow.tudublin.ie/cgi/viewcontent.cgi?params=/context/tourdoc/article/1036/&path_info=An_Investigation_of_Irish_Culinary_History_Through_Manuscript_Coo.pdf>.
9. CZERNIECKI, Stanisław. Compendium ferculorum albo zebranie potraw. Ed. Jarosław Dumanowski. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2021. 299, [1] p. ISBN 978-83-66104-78-5.
10. DARASPE, Adélaïde. Construction identitaire et alimentation au Pays basque du XVIIIe siècle à nos jours. Thèse de doctorat (anthropologie). Université François-Rabelais de Tours. Tours, 2010.
11. DUMANOWSKI, Jarosław, ed. Przepisy Paula Tremo. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2022. 197, [1] p. ISBN 978-83-66104-91-4.
12. DUMANOWSKI, Jarosław; and BUŁATOWA, Switłana, eds. Zbiór dla kuchmistrza tak potraw jako ciast robienia wypisany roku 1757 dnia 24 lipca. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2021. 403, [1] p. ISBN 978-83-66104-72-3.
13. DUMANOWSKI, Jarosław; DIAS-LEWANDOWSKA, Dorota; and SIKORSKA, Marta, eds. Staropolskie przepisy kulinarne: receptury rozproszone z XVI–XVIII w.: źródła rękopiśmienne. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2017. 366, [2] p. ISBN 978-83-63580-92-6.
14. DUMANOWSKI, Jarosław; and JANKOWSKI, Rafał, eds. Moda bardzo dobra smażenia różnych konfektów i innych słodkości, a także przyrządzania wszelakich potraw, pieczenia chleba i inne sekreta gospodarskie i kuchenne. Warszawa: Muzeum Pałac w Wilanowie, 2011. 273, [2] p. ISBN 978-83-60959-18-3.
15. FISCHLER, Claude. Gastro-nomie et gastro-anomie. Sagesse du corps et crise bioculturelle de l’alimentation moderne. Communications, 1979, no. 31, p. 189–210. DOI: 10.3406/comm.1979.1477.
16. FLANDRIN, Jean-Louis; and MONTANARI, Massimo, eds. Histoire de l’alimentation. Paris: Fayard, 1996. 915 p., [8] p. ISBN 2-213-59457-0.
17. GALOS, Adam. Radoliński (von Radolin) Hugo Juliusz. In: Polski Słownik Biograficzny, Wrocław [et al.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1986, vol. 29, p. 720–721.
18. KARWOWSKI, Stanisław. Historia rodu Leszczyców z Radolina Radolińskich. Jarocin: Muzeum Regionalne w Jarocinie, 2010. 315 p., [94] p. of tables. ISBN 978-83-916164-6-8.
19. KERNAN, Sarah Peters; and MÜLLNERITSCH, Helga, eds. Culinary Texts in Context, 1500–1800: Manuscript Recipe Books in Early Modern Europe. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2024. 286 p. ISBN 978-94-6372-779-2. DOI: 10.5117/9789463727792.
20. MONTANARI, Massimo. Food is Culture. Transl. by Albert Sonnenfeld. New York: Columbia University Press, 2006. xii, 149 p. ISBN 0-231-13790-7.
21. NOTAKER, Henry. Printed Cookbooks in Europe, 1470–1700: A Bibliography of Early Modern Culinary Literature. New Castle (Del): Oak Knoll Press, 2010. ix, 395 p. ISBN 1584562536.
22. PLATINA. On Right Pleasure and Good Health: A Critical Edition and Translation of De honesta voluptate et valetudine. Ed. Mary Ella Milham. Tempe (AZ): Medieval & Renaissance Texts & Studies, 1998. ix, 511 p. ISBN 0-86698-208-6.
23. QUELLIER, Florent. Le repas de funérailles de Bonhomme Jacques. Faut-il reconsidérer le dossier de l’alimentation paysanne des Temps modernes? Food & History, 2008, vol. 6, no. 1, p. 9–30. DOI: 10.1484/J.FOOD.1.100444.
24. QUELLIER, Florent. L’après Jean-Louis Flandrin, une décennie d’histoire de l’alimentation en France (XVe–XIXe siècles). Food & History, 2012, vol. 10, no. 2, p. 89–102. DOI: 10.1484/J.FOOD.1.103307.
25. TOMASIK, Timothy J. Translating Taste in the Vernacular Editions of Platina’s De honesta voluptate et valetudine. In: TOMASIK, Timothy J.; and VITULLO, Juliann M., eds. At the Table: Metaphorical and Material Cultures of Food in Medieval and Early Modern Europe. Turnhout: Brepols, 2007, p. 189–210. ISBN 978-2-503-52398-9.
26. WEGNER, Leon. Konfederacya województw wielkopolskich: poznańskiego, kaliskiego, gnieźnieńskiego i ziemi wschowskiej dnia 20 sierpnia 1792 r. w mieście Środzie zawiązana. Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego, 1863, vol. 2, p. 413–716.
Šis darbas apsaugotas Creative Commons priskyrimo 4.0 viešąja licencija.