Bronislaw Zaleski wobec tajnych spiskow lat trzydziestych l czterdziestych XIX wieku na Litwie i Bialorusi - Caban, Wieslaw (Respectus Philologicus, 2004)
Problem spisków niepodległościowych podejmowanych przez młodzież polską, litewską i białoruską w latach trzydziestych i czterdziestych XIX wieku jest ciągle mało rozpoznany. Dużą rolę w inicjowaniu walki o wyzwolenie narodowe i społeczne odgrywała młodzież polska studiująca w Dorpacie. Starała się ona nawiązać kontakty z młodzieżą zamieszkującą ziemie litewskie i białoruskie. Wśród spiskowców dochodziło do różnicy zdań. Jedni pod wpływem propagandy demokratycznej płynącej z kręgów Wielkiej Emigracji byli gotowi wywołać powstanie zbrojne w każdej chwili, inni, jak Bronisław Zaleski, uważali, że przedwczesny wybuch przyniesie tylko dalsze represje ze strony caratu.Wśród spiskowców coraz częściej pojawiały się pytania o związek niepodległej Polski z Litwą i Białorusią. Wszyscy jednak zostali aresztowani i uwięzieni.
Keywords: tajne organizacje spiskowe na Litwie i Białorusi; polityka caratu wobec ruchów niepodległościowych; represje wobec młodzieży polskiej studiującej w Dorpacie i w W