Strategie translacyjne w litewskim przekładzie polskiego socjolektu na Litwie: na przykładzie powieści Bartosza Połońskiego Robczik. Powieść wileńska

Anotacija

Przekład mowy niestandardowej (dialektu, socjolektu) stanowi dla tłumacza duże wyzwanie, ponieważ wymaga również niestandardowych rozwiązań translatorskich umożliwiających osiągnięcie ekwiwalencji stylistycznej oraz pragmatycznej. Celem artykułu jest analiza litewskiego tłumaczenia powieści Bartosza Połońskiego Robczik. Powieść wileńska, w której autor zastosował stylizację środowiskową – bohaterowie powieści posługują się slangiem rozpowszechnionym na przełomie XX i XXI wieku wśród młodzieży polskiego pochodzenia w Wilnie. W warstwie językowej autor wprowadził dwa rodzaje elementów stylizacyjnych: 1) polszczyznę północnokresową na wszystkich poziomach języka; 2) wtręty z języków rosyjskiego, litewskiego i angielskiego. W tekście docelowym każdy z tych elementów wymagał zastosowania różnych technik translacyjnych, takich jak substytucja, neutralizacja lub kompensacja. Dodatkowym zadaniem tłumacza było wprowadzenie pewnych polskich akcentów językowych, aby zachować autentyczną tożsamość środowiskową bohaterów powieści.

Vertimo strategijos verčiant į lietuvių kalbą Lietuvos lenkų sociolektą Bartoszo Połońskio romane Robčikas

Santrauka. Netradicinės kalbos (dialektų, sociolekto) vertimas kelia didelį iššūkį vertėjui, nes reikia nestandartinių vertimo sprendimų, leidžiančių pasiekti tiek stilistinę, tiek pragmatinę ekvivalenciją. Straipsnio tikslas – išanalizuoti Bartoszo Połońskio romano Robczik. Powieść wileńska vertimą į lietuvių kalbą, kuriame autorius naudoja socialinę stilizaciją – romano veikėjai vartoja paplitusį XX a. pabaigos ir XXI a. pradžios Vilniuje gyvenančio lenkų kilmės jaunimo slengą. Kalbinėje plotmėje autorius įvedė du stilistinių elementų tipus: (1) šiaurės rytų paribio lenkų kalbos ypatybes visais kalbos lygmenimis; (2) leksinius skolinius iš rusų, lietuvių ir anglų kalbų. Lietuviškame tekste kiekvienam iš šių elementų reikėjo skirtingų vertimo strategijų, tokių kaip substitucija, neutralizacija ar kompensacija. Papildoma vertėjo užduotis buvo įterpti tam tikrus lenkiškus kalbinius akcentus, siekiant išlaikyti autentišką romano veikėjų socialinę tapatybę.

Raktiniai žodžiai: literatūrinis vertimas, vertimas į lietuvių kalbą, socialinė stilizacija, vertimo strategijos, lenkų kalba Lietuvoje.